(8)
نقش رنگ در تلطیف مناظر شهری
محمد صادق برزگر / کارشناس علوم تربیتی
اکثر شهرهای ما به لحاظ بصري و منظر عمومي داراي اغتشاشات و بينظميهاي فراواني هستند و با كمي دقت ميتوان وجود اين بينظميها را در تمام نقاط و سيماي شهر احساس كرد. عوامل متعددي مانند آلودگي هوا، ضعف تجهيز اصولي و مناسب در مبلمان شهري، وجود عناصر ناقص زيبايي و خوانايي محيط، رنگآميزيهاي غيراصولي و سليقهاي عناصر محیطی و ... در بهوجودآوردن اين اغتشاشات نقش ويژهاي ايفا ميكنند.
رنگ به عنوان يكي از مهمترين عناصر بصري ميتواند نمودي فعال و تاثيرگذار در منظر عمومي يك شهر داشته باشد با اين همه ضوابط و اصول مرتبط با كاربرد رنگ در شهرها مدون نشده و اين بخش از زيباسازي شهرها بر پايه سليقه هاي مديران و كارشناسان هدايت مي شود.
به جرات می توان گفت که در حال حاضر هيچ گونه ضابطهاي حتي به لحاظ نظارت تخصصي، بر روند رنگآميزي شهري حاكميت ندارد و در بيشتر مناطق شهری بدون هر گونه کار كارشناسي و تنها بر پايه سليقههاي شخصي به این مهم مبادرت می ورزند. به عقيده کارشناسان تغييرات پي در پي كادر مديريتي، اجرايي بودن سيستم شهرداريها و تخصصي نبودن تصميمگيريها در سطح خرد و كلان از دلايل نابساماني و معضلات رنگ در منظر شهري است . تاثیر انتخاب رنگ، نوع رنگ، جنس رنگ و محل رنگ آمیزی در مناظر شهری آنقدر مهم است كه در كشورهاي اروپايي، كميتههاي نقاشي ديواري براي 15 سال آينده شهر هم سياستگذاري و برنامهريزي نموده و پيشبينيهاي لازم در صورت تغيير بافتها و معماريها سالهاي آينده را هم در نظر ميگيرند و بر همين اساس برنامههاي آينده نقاشي و گرافيك شهري را تدوين می کنند
نوع رنگ بر پايه پژوهشهاي رنگ از منظر روانشناسي شهري، پژوهشهاي روانكارانه هر منطقه و طبقهبندي نيازهاي رنگي بر اساس فرهنگ هر منطقه انتخاب می گردد. تقسيمات منطقهاي، عناصر مختلف شهري، معماري و بافت منطقهاي از معيارهاي اصلي رنگآميزي شهري محسوب ميشوند. در تقسيمات منطقهاي عناصري مانند ويژگيهاي منطقه به لحاظ اقليمي و آب و هوايي، ويژگيهاي فرهنگي، مبلمان، علايم هدايتي، كيوسكها، جدولها، نردهها و پلهاي عابر مورد توجه قرار ميگيرد .
انتخاب رنگ در فضاي سبز نیز با توجه به رنگبندي در گلآرايي و فضاي سبز، هارموني رنگهاي طبيعي فضاي سبز با رنگ حصارها و عناصر جنبي موجود در فضا و معماري، پژوهشهاي تكنولوژيك و شيميايي رنگ و مصالح ماندگار و سازگار با شرايط محل و شرايط اقليمي آن، تعيين ميشود
وجود رنگ مناسب در يك محيط شهری با مبلمان فرسوده و بيروح زمینه را براي ايجاد نشاط و آرامش در شهروندان آماده می کند و همچنين عاملي براي كمتر به نظر رسیدن اين خرابيها و فرسودگيها ميباشد.
نقش رنگ در خوانايي و هويت محيط رنگ به عنوان يكي از عناصر تلطيف كننده محيط، ميتواند تاثيرات بسياري در هويتبخشي و خوانايي محيط به وجود آورد. بايد توجه داشت كه نميتوان همه جاي شهر را به شكل يكسان و يكدست رنگآميزي كرد. با توجه به اينكه مبلمان شهري در بيشتر كشورهاي دنيا از عناصر خوانايي محيط محسوب ميشود، رنگ اين عناصر هم ميتواند جزيي از هويت و خوانايي محيط شوند.
گاهي بايد برخي از عناصر مبلمان به شكل واحد رنگ شوند. مانند سطلهاي زباله، صندوقهاي پست و كيوسكهاي تلفن. اما الزامي براي متحد بودن رنگ بقيه عناصر وجود ندارد و شرايط فرهنگي و بافتي هر منطقه در تعيين نوع و جنس رنگ تعيينكننده است.
به هر تقدیر رنگها به دلیل کارکردهای ارگونو میکی و ارتباط مستقیمی که با احساسات و عواطف انسانی برقرار می کند، نقش مهمی در تزئین ادوات و فضاهای شهری دارند. به کارگیری هوشمندانه این خواص در راستای تلطیف فضاها و ایجاد و القای آرامش بصری به مخاطبان شهر وظیفه و هنر مدیریت امروزه جوامع بشری تلقی می گردد.
با سلام